Знаете ли, че едно малко родопско село е превърнало фасула не просто в храна, а в традиция, празник и дори… изкуство?
Става дума за Смилян – селото в Родопите, чието име отдавна върви ръка за ръка с прочутия Смилянски фасул.
Тук фасулът не е просто онова, което слагаме в тенджерата. Той е част от местния поминък, от историята на семействата и от идентичността на района по Горното течение на река Арда. В Смилян дори има етнографска сбирка „Смилянски фасул и родопски терлици“, където посетителите могат да научат повече за тази местна традиция.
А когато дойде есента – фасулът си има и празник
Всяка година Смилян събира производители, жители и гости за традиционния Празник на Смилянския фасул.
И началото му определено не е тихо.
По традиция празникът се открива със залп от прочутото „фасулено топче“.
През годините програмата е включвала базари на местни производители, кулинарни конкурси, ястия със Смилянски фасул, музика, хора и, разбира се, фасулена чорба за гостите.
А тази година има и една промяна.
Според публикуваната вчера информация Празникът на Смилянския фасул през 2026 г. ще се проведе от 16 до 18 октомври, по-рано от обичайната дата в края на месеца.
Но чакайте… с фасул може и да се рисува
Точно тук историята става още по-интересна.
Тази година е обявено 25-ото издание на конкурса „Най-оригинално пано от Смилянски фасул“. В него могат да участват деца от детски градини и ученици от I до VIII клас от цялата страна.
Темата е свободна, а паната, макетите и моделите трябва да бъдат направени изцяло или предимно от фасул. Творбите се оценяват не само за оригиналност, а и за прецизност, сложност и здравина. Крайният срок за предаването им тази година е 13 октомври до 14:00 часа.
И традицията е далеч от символична – при изданието през 2022 г. например в конкурса са участвали над 90 картини, мозайки и макети от бобени зърна.
От родопската градина чак до Италия
А Смилянският фасул тази есен ще прекрачи и доста по-далеч от Родопите.
От 24 до 28 септември 2026 г. той ще бъде представен на международното събитие Terra Madre Salone del Gusto в Торино, Италия – още един начин местният продукт и традициите около него да стигнат до международна публика.
И може би точно това е най-хубавото в историята на Смилянския фасул.
Едно обикновено зрънце може да бъде храна.
Може да бъде поминък.
Може да събере цяло село на празник.
Може дори да се превърне в картина.
А когато зад него стоят поколения хора, които пазят традицията – то вече не е просто фасул. То е част от историята на едно място.
Сая ✍🍀
Smilyan Fasulyesi – Bir Fasulye Tanesi Rodoplar’ın Simgesine Dönüşünce
Küçücük bir Rodop köyünün fasulyeyi yalnızca bir yiyecek olmaktan çıkarıp bir geleneğe, bir şenliğe, hatta sanata dönüştürdüğünü biliyor muydunuz?
Burası Smilyan… Rodoplar’da bulunan ve adı uzun zamandır meşhur Smilyan fasulyesiyle birlikte anılan bir köy.
Burada fasulye yalnızca tencereye koyduğumuz sıradan bir yiyecek değil. Yukarı Arda bölgesinde yaşayan ailelerin geçim kaynağının, geçmişinin ve yöresel kimliğinin bir parçası.
Smilyan’da bu geleneği daha yakından tanımak isteyenler için “Smilyan Fasulyesi ve Rodop Terlikleri” adlı etnografik bir koleksiyon bile bulunuyor.
Sonbahar geldiğinde fasulyenin şenliği de başlıyor
Smilyan her yıl üreticileri, yöre halkını ve ziyaretçileri geleneksel Smilyan Fasulyesi Şenliği için bir araya getiriyor.
Üstelik şenliğin başlangıcı pek de sessiz sayılmaz.
Geleneksel olarak etkinlik, meşhur “fasulye topunun” ateşlenmesiyle başlıyor.
Yıllar içinde şenlik programında yerel üretici pazarları, yemek yarışmaları, Smilyan fasulyesiyle hazırlanan çeşitli yemekler, müzik, halk oyunları ve elbette misafirlere ikram edilen fasulye çorbası da yer aldı.
Bu yıl ise küçük bir değişiklik var.
3 Eylül’de yayımlanan güncel bilgilere göre 2026 Smilyan Fasulyesi Şenliği 16–18 Ekim tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Böylece şenlik, alışılmış olan ay sonundaki tarihten biraz daha erken yapılacak.
Ama durun… Fasulyeyle resim de yapılabiliyor
İşte hikâyenin en ilginç bölümlerinden biri de burada başlıyor.
Bu yıl “Smilyan Fasulyesinden En Özgün Pano” yarışmasının 25’incisi düzenleniyor.
Yarışmaya ülkenin dört bir yanındaki anaokulu çocukları ile 1. sınıftan 8. sınıfa kadar öğrenciler katılabiliyor.
Konu serbest. Panoların, maketlerin ve modellerin tamamen ya da büyük ölçüde fasulye tanelerinden yapılması gerekiyor.
Eserler yalnızca özgünlük açısından değil; işçilik, zorluk derecesi ve dayanıklılık açısından da değerlendiriliyor.
Bu yıl eserlerin teslimi için son tarih 13 Ekim saat 14.00 olarak açıklandı.
Üstelik bu küçük bir etkinlik de değil. Örneğin 2022’deki yarışmaya fasulye taneleri kullanılarak hazırlanmış 90’dan fazla resim, mozaik ve maket katılmıştı.
Rodop bahçelerinden İtalya’ya…
Smilyan fasulyesi bu sonbaharda Rodoplar’ın sınırlarını da aşacak.
24–28 Eylül 2026 tarihleri arasında İtalya’nın Torino kentinde düzenlenecek Terra Madre Salone del Gusto etkinliğinde tanıtılacak.
Böylece küçük bir Rodop köyünün yerel ürünü ve onun etrafında yaşatılan gelenekler uluslararası ziyaretçilerle de buluşacak.
Belki de Smilyan fasulyesinin hikâyesinin en güzel tarafı tam olarak burada saklı.
Bir fasulye tanesi yemek olabilir.
Bir ailenin geçim kaynağı olabilir.
Bütün bir köyü şenlikte bir araya getirebilir.
Hatta bir sanat eserine bile dönüşebilir.
Ama arkasında bu geleneği nesiller boyunca yaşatan insanlar varsa, artık o yalnızca bir fasulye tanesi değildir. Bir yörenin hikâyesinin parçasıdır.
Saya ✍🍀
Leave a Reply