Някога човекът измислил машините, за да не върши всичко сам.

Прекрасна идея.

После явно нещо се объркало. 

Защото днес домът ни е пълен с уреди, създадени да ни спестяват време, а ние прекарваме подозрително голяма част от спестеното време в… грижи за тях.

Да започнем с роботa прахосмукачка.

Купуваш го с прекрасната мисъл:

„Докато аз си пия кафето, той ще чисти.“

Хахаха.

Не.

Преди Негово Роботическо Величество да започне работа, трябва да подготвиш терена.

Вдигаш столовете.

Прибираш кабелите.

Махаш чорапа от пода.

Проверяваш да няма нещо дребно, което може да глътне.

Отваряш вратите.

Освобождаваш проходите.

Накрая си почистил половината къща, за да може роботът спокойно да почисти другата половина. 

После го наблюдаваш.

Тръгва.

Удря се в единия крак на масата.

Обръща се.

Удря се в другия.

Мисли.

Пак се връща при първия.

И ти стоиш отстрани и го гледаш като майка на първокласник:

„Айде, бе, маме… от другата страна!“ 

След половин час получаваш известие:

„Robot is stuck.“

Разбира се, че е stuck.

Намерил е единствения кабел, който си пропуснал.

---

После идва съдомиялната.

Тя е създадена, за да не мием чинии.

Само че преди да сложим чиниите вътре, ги изплакваме.

Махаме остатъците.

Подреждаме ги внимателно.

Тази не може там.

Онази пречи на перката.

Тенджерата трябва малко накриво.

Чашите отгоре.

Приборите надолу. Или нагоре. Зависи коя школа изповядва семейството. 

После слагаме препарат, сол, гланц и натискаме старт.

След два часа отваряме и започва контролът по качеството.

„Тази не я е измила хубаво.“

И я измиваме на ръка.

Тоест купили сме машина, която да не мием чинии, а накрая мием чинията, която машината не е измила, след като предварително сме я измили, за да я сложим в машината.

Човечеството върви напред. 

---

Телефонът пък е друга категория.

Той уж е наш.

Ние сме го купили.

Ние сме го платили.

Само че отношенията ни отдавна не са собственик–вещ.

По-скоро са работодател–капризен служител, при което по някаква причина служителят дава нарежданията.

„Заредете батерията.“

Добре.

„Необходимо е актуализиране.“

Добре.

„Недостатъчно място.“

Добре.

„Освободете място.“

Добре!

„Въведете паролата.“

Коя?

„Паролата е неправилна.“

КАК Е НЕПРАВИЛНА, АЗ Я ИЗМИСЛИХ?! 

Следват шестцифрен код, Face ID, потвърждение по имейл и въпрос дали наистина си ти.

В един момент започваш и ти да се съмняваш.

Абе… аз ли съм? 

---

После си купуваме смарт часовник.

За да следи здравето ни.

Плащаме немалко пари за устройство, което периодично вибрира и ни казва:

„Време е да станете.“

Благодаря.

Майка ми го правеше безплатно. 

После:

„Днес сте направили 2378 крачки.“

Не ме съди.

Имала съм работа. 

След малко:

„Не сте изпълнили дневната си цел.“

Един момент.

Аз ли купих часовника, или часовникът ме записа във фитнес програма без мое съгласие? 

---

И разбира се — приложенията.

Приложение за банката.

Приложение за времето.

Приложение за телевизора.

Приложение за лампата.

Приложение за климатика.

Приложение, което пази паролите за другите приложения.

И вероятно скоро ще има приложение, което да ни напомня кое приложение за какво беше.

Отваряш нещо веднъж на три месеца и то веднага:

„Има налична нова версия.“

Разбира се, че има.

Няма да свърша това, за което съм дошла.

Първо ще актуализираме. 

След актуализацията:

„Условията ни за ползване са променени.“

Чудесно.

43 страници.

„Приемам.“

Какво приемам?

Не знам.

На този етап бих могла да съм прехвърлила апартамента си на компанията.

Но приемам. 

---

А има и една друга модерна страст:

органайзерите.

Купуваме кутии, за да подредим нещата.

После купуваме по-малки кутии, за да подредим нещата вътре в големите кутии.

После етикети, за да знаем какво има в кутиите.

И накрая ни трябва цял шкаф…

за кутиите. 

Някъде там стои една вещ, която не сме използвали от 2019 година.

Но не я изхвърляме.

Защото вече сме ѝ купили органайзер. 

---

И така, малко по малко, домът се напълва с помощници.

Роботът иска да му почистим четките.

Кафемашината иска декалциране.

Телефонът иска зарядно.

Часовникът иска зарядно.

Слушалките искат зарядно.

Лаптопът иска актуализация.

Принтерът…

Принтерът просто е решил, че днес няма да печата.

Причина не е длъжен да посочва. 

А човекът тича между всички тях с кабели, препарати, пароли и инструкции.

И си мисли:

„Добре че си улесних живота.“

Разбира се, не бихме се отказали от повечето от тези неща.

Удобни са.

Спестяват ни време.

Помагат ни.

Само че понякога е хубаво да си припомним кой кого е купил. 

Защото човекът измислил техниката, за да му служи.

После измислил приложенията, профилите, паролите, актуализациите, абонаментите, известията и зарядните…

и някъде по пътя длъжностите се разменили.

Затова, ако някой ме търси, ще отговоря малко по-късно.

В момента съм заета.

Прахосмукачката има нужда от мен. 

Сая 

Hayatımı kolaylaştırsınlar diye aldım. Şimdi ben onlarla ilgileniyorum.

Bir zamanlar insan, her işi kendi yapmak zorunda kalmasın diye makineleri icat etmiş.

Harika fikir.

Sonra belli ki bir yerde işler biraz karışmış. 

Çünkü bugün evlerimiz, bize zaman kazandırmak için üretilmiş cihazlarla dolu ama biz o kazandığımız zamanın şüphe uyandıracak kadar büyük bir bölümünü…

onlarla ilgilenerek geçiriyoruz.

Robot süpürgeyle başlayalım.

İnsan onu şu güzel hayalle satın alıyor:

“Ben kahvemi içerken o evi süpürür.”

Hahahaha.

Hayır. 

Hazretleri Robot Süpürge işe başlamadan önce çalışma alanını hazırlaman gerekiyor.

Sandalyeleri kaldır.

Kabloları topla.

Yerdeki çorabı al.

Yutabileceği küçük bir şey kalmış mı diye kontrol et.

Kapıları aç.

Geçeceği yerleri boşalt.

Sonunda evin yarısını sen toplamış oluyorsun ki robot diğer yarısını rahat rahat temizleyebilsin. 

Sonra onu izlemeye başlıyorsun.

Gidiyor.

Masanın bir ayağına çarpıyor.

Dönüyor.

Öbür ayağına çarpıyor.

Düşünüyor.

Sonra gidip yine ilk ayağa çarpıyor.

Sen de kenardan, çocuğu okula yeni başlamış anne gibi seyrediyorsun:

“Hadi yavrum… öbür taraftan git!” 

Yarım saat sonra telefona bildirim geliyor:

“Robot is stuck.”

Tabii ki stuck.

Toplamayı unuttuğun tek kabloyu bulmuş.

---

Sonra bulaşık makinesi var.

Bulaşıkları biz yıkamayalım diye yapılmış.

Ama bulaşıkları içine koymadan önce sudan geçiriyoruz.

Yemek artıklarını temizliyoruz.

Özenle yerleştiriyoruz.

Bu buraya olmaz.

Şu, pervaneye engel olur.

Tencere biraz yan durmalı.

Bardaklar üste.

Çatal kaşıklar aşağı mı bakacak, yukarı mı?

Bu artık ailenin hangi ekole mensup olduğuna bağlı. 

Sonra deterjan, tuz, parlatıcı…

Başlat.

İki saat sonra kapağı açıyoruz ve kalite kontrol başlıyor:

“Bunu iyi yıkamamış.”

Ve elde yıkıyoruz.

Yani bulaşık yıkamamak için bir makine satın almışız; makineye koymadan önce bulaşığı yıkamışız, sonra makinenin yıkayamadığı bulaşığı çıkarıp bir daha elde yıkıyoruz.

İnsanlık ilerliyor. 

---

Telefon ise bambaşka bir kategori.

Sözde bizim.

Biz satın aldık.

Parasını biz verdik.

Ama aramızdaki ilişki artık pek “sahip–eşya” ilişkisine benzemiyor.

Daha çok patron ile kaprisli çalışan ilişkisi gibi.

Yalnız nedense emirleri çalışan veriyor.

“Pili şarj edin.”

Tamam.

“Güncelleme gerekiyor.”

Tamam.

“Yeterli alan yok.”

Tamam.

“Depolama alanında yer açın.”

TAMAM!

“Şifrenizi girin.”

Hangisini?

“Şifreniz yanlış.”

NASIL YANLIŞ? ŞİFREYİ BEN UYDURDUM! 

Arkasından altı haneli kod geliyor, Face ID geliyor, e-postadan doğrulama geliyor ve gerçekten sen olup olmadığın soruluyor.

Bir noktadan sonra sen de şüphelenmeye başlıyorsun.

Bir dakika… Ben gerçekten ben miyim? 

---

Sonra kendimize akıllı saat alıyoruz.

Sağlığımızı takip etsin diye.

Az buz para vermediğimiz cihaz belli aralıklarla titreşip bize şöyle diyor:

“Ayağa kalkma zamanı.”

Teşekkür ederim.

Annem bunu bedavaya yapıyordu. 

Biraz sonra:

“Bugün 2378 adım attınız.”

Beni yargılama.

İşim vardı. 

Ardından:

“Günlük hedefinizi tamamlamadınız.”

Bir dakika.

Ben mi saati satın aldım, yoksa saat beni haberim olmadan bir fitness programına mı yazdırdı? 

---

Bir de uygulamalar var tabii.

Banka uygulaması.

Hava durumu uygulaması.

Televizyon uygulaması.

Lamba uygulaması.

Klima uygulaması.

Diğer uygulamaların şifrelerini saklayan uygulama.

Yakında muhtemelen hangi uygulamanın ne işe yaradığını hatırlatan bir uygulama da çıkar. 

Üç ayda bir kullandığın bir şeyi açarsın ve daha ilk saniyede:

“Yeni sürüm mevcut.”

Tabii ki mevcut.

Ben buraya yapmaya geldiğim işi yapamayacağım.

Önce güncelleme yapacağız. 

Güncelleme biter:

“Kullanım koşullarımız değişti.”

Harika.

43 sayfa.

“Kabul ediyorum.”

Neyi kabul ediyorum?

Bilmiyorum.

Bu aşamada evi şirkete devretmiş bile olabilirim.

Ama kabul ediyorum. 

---

Bir de modern çağın başka bir tutkusu var:

Düzenleyici kutular.

Eşyaları düzenlemek için kutu alıyoruz.

Sonra büyük kutunun içindeki eşyaları düzenlemek için daha küçük kutular alıyoruz.

Sonra kutuların içinde ne olduğunu anlayabilmek için etiket alıyoruz.

En sonunda da koca bir dolaba ihtiyacımız oluyor…

kutuları koymak için. 

Bir yerlerde 2019’dan beri kullanmadığımız bir eşya duruyor.

Ama atmıyoruz.

Çünkü artık onun için bir düzenleyici kutu satın aldık. 

---

Böyle böyle ev yardımcılarla doluyor.

Robot, fırçalarını temizlememizi istiyor.

Kahve makinesi kireç temizliği istiyor.

Telefon şarj istiyor.

Saat şarj istiyor.

Kulaklık şarj istiyor.

Laptop güncelleme istiyor.

Yazıcı ise…

Yazıcı bugün baskı yapmamaya karar vermiş.

Sebep açıklamak zorunda değil. 

İnsan da kablolar, temizlik ürünleri, şifreler ve kullanım kılavuzları arasında koşturup duruyor.

Ve içinden şöyle geçiriyor:

“İyi ki hayatımı kolaylaştırmışım.”

Elbette bunların çoğundan vazgeçmeyiz.

Kullanışlılar.

Bize zaman kazandırıyorlar.

İşimizi kolaylaştırıyorlar.

Ama arada bir kimin kimi satın aldığını hatırlamakta fayda var. 

Çünkü insan teknolojiyi kendisine hizmet etsin diye icat etti.

Sonra uygulamaları, hesapları, şifreleri, güncellemeleri, abonelikleri, bildirimleri ve şarj cihazlarını icat etti…

ve yolun bir yerinde görev dağılımı biraz değişti.

O yüzden beni arayan olursa biraz geç cevap verebilirim.

Şu anda meşgulüm.

Elektrikli süpürgenin bana ihtiyacı var. 

Saya